Losse tracks, samples en de wet: wat is er eigenlijk toegestaan?

Bijna alle verwarring over losse tracks en samples verdwijnt zodra je weet dat een uitgebracht nummer twee afzonderlijke rechten bevat:

• De compositiede melodie, akkoorden en tekst als een abstract werk. In het bezit van de songwriter(s), meestal beheerd door een platenmaatschappij.
• De geluidsopname (de "master"): die specifieke uitvoering vastgelegd op dat specifieke nummer. Meestal in het bezit van een label (of de artiest, als deze onafhankelijk is).

Deze kunnen toebehoren aan compleet verschillende personen. Wanneer je losse tracks uit een nummer haalt, ga je om met de opname,en alles wat je vervolgens wel of niet doet, hangt af van welk van de twee rechten jouw actie raakt.

Oefenen met losse tracks, een baslijn uitschrijven, bestuderen hoe een zangpartij is geproduceerd, experimenteren in je DAW voor eigen gebruik: daar zijn stemtools voor bedoeld, en dat valt over het algemeen onder de veilige zone. Veel rechtsgebieden creëren expliciet ruimte voor privégebruik (privé-kopievoorzieningen in veel Europese landen; de beginselen van 'fair use' in de VS neigen sterk naar privéstudie). Het patroon in alle auteursrechtwetgeving is consistent: De problemen beginnen bij de publicatie, niet tijdens het oefenenNiemand komt je oefensessie in je slaapkamer verstoren met een drumloze oefentrack.

Een cover is dat jij zelf het nummer speelt, helemaal opnieuw. Je gebruikt de compositie, maar niet de originele opname, dus je hoeft alleen toestemming te vragen voor de compositie, en dit is het meest eenvoudige onderdeel van muzieklicenties. In de VS bestaat er een verplichte mechanische licentie (de auteur kan je geen toestemming weigeren); distributeurs en diensten regelen dit bijna automatisch, en YouTube's algemene overeenkomsten met uitgevers dekken de meeste covers die daar worden geüpload (de opbrengst wordt meestal gedeeld met de uitgever).

Het addertje onder het gras voor gebruikers van losse tracks: een coverlicentie dekt jouw nieuwe opname. Het staat je echter niet toe om de uit de originele versie gehaalde backingtrack of vocalen te gebruiken in jouw versie: zodra er audio van de originele opname in jouw release zit, bevind je je niet meer in het gebied van covers.

Een remix maken op basis van losse tracks of een nummer dat samples bevat, waarbij een fragment van de opname wordt gebruikt en het originele nummer zelf, waardoor publicatie toestemming vereist van beide partijen: de eigenaar van de opname en de uitgever. Een paar belangrijke punten om te onthouden:

• Er bestaat geen magische "secondenregel". Het idee dat samples van minder dan 3 (of 6, of 8) seconden gratis gebruikt mogen worden, is een hardnekkig misverstand. Herkenbaarheid en de wensen van de rechthebbende zijn belangrijk; sommige rechtbanken hebben zelfs zeer korte samples als inbreuk op het auteursrecht beschouwd.
• "Ik heb de artiest genoemd" is geen licentie. Het vermelden van de artiest is beleefd, maar heeft geen juridische waarde.
• Ongeautoriseerde remixes bestaan dankzij tolerantie. SoundCloud en YouTube staan vol met bootleg-remixes omdat platforms rechthebbenden in staat stellen om er geld mee te verdienen of ze te verwijderen (Content ID) in plaats van een rechtszaak aan te spannen. Dit is een ecosysteem van tolerantie, niet van toestemming: het verwijderen van een remix, een auteursrechtclaim of het feit dat de upload wordt gebruikt om inkomsten te genereren voor de rechthebbende zijn allemaal normale gevolgen.
• Interpolatie is een compromis. Als je opnieuw afspelen gebruik het betreffende fragment zelf in plaats van de opname; alleen de compositie hoeft te worden vrijgegeven: daarom "interpoleren" zoveel hits liever dan dat ze een sample gebruiken.